W lutym 1981 roku zakończyło się jedno z najważniejszych wydarzeń studenckich w powojennej Europie. Był to strajk okupacyjny, który trwał od początku stycznia, a jego główną przyczyną było niezadowolenie studentów z braku rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów (NZS). Strajk ten, trwający ponad sześć tygodni, zapisał się w historii jako najdłuższy tego typu protest na kontynencie, przynosząc wiele kluczowych zmian.
Początek protestu i jego rozszerzenie
Protest rozpoczął się na Wydziale Prawa Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie studenci domagali się nie tylko rejestracji NZS, ale także reform w systemie nauczania, autonomii uczelni oraz reprezentacji studentów w decyzjach dotyczących ich środowiska. W miarę upływu czasu postulaty te zyskały na znaczeniu, zyskując poparcie wśród uczelni w całym kraju. W kulminacyjnym momencie do strajku dołączyło około 10 tysięcy studentów z Łodzi, a także inne szkoły wyższe w Polsce, co nadało wydarzeniom ogólnokrajowy wymiar.
Tworzenie struktur strajkowych
Aby skutecznie koordynować działania, studenci utworzyli Międzyuczelnianą Komisję Porozumiewawczą, której zadaniem było reprezentowanie ich interesów podczas negocjacji. Spotkania z przedstawicielami rządu odbywały się w budynku Uniwersytetu Łódzkiego, a rozmowy z ministerialną komisją rozpoczęto 29 stycznia. Proces ten był pełen napięcia i nie przynosił początkowo oczekiwanych rezultatów, co zmusiło studentów do intensyfikacji działań.
Wsparcie i eskalacja konfliktu
W obliczu medialnych ataków ze strony władz komunistycznych, studenci otrzymali wsparcie od NSZZ „Solidarność” oraz części kadry akademickiej. Równocześnie, lokalna społeczność Łodzi także okazała swoje poparcie dla protestujących. Pomimo presji i prób manipulacji ze strony władz, negocjacje trwały, a ich intensyfikacja doprowadziła do wzrostu liczby strajków w całej Polsce, co wzmacniało pozycję negocjacyjną NZS.
Przełomowe rozmowy i zakończenie strajku
Kluczowym momentem było spotkanie wicepremiera Mieczysława Rakowskiego z przedstawicielami studentów w Łodzi, które odbyło się dzięki wsparciu Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność”. W trakcie tych rozmów ustalono, że negocjacje dotyczące statutu NZS będą prowadzone przez Ogólnopolski Komitet Założycielski z ministrem Januszem Górskim. Pomimo początkowych oporów, 17 lutego minister zaakceptował postulaty studentów, co umożliwiło rejestrację NZS. Następnego dnia podpisano porozumienie, co oficjalnie zakończyło strajk.
Wydarzenia z początku 1981 roku stanowią ważny element historii walki o prawa studentów w Polsce. Strajk okupacyjny w Łodzi nie tylko przyczynił się do rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów, ale również zainspirował kolejne pokolenia do walki o wolność i autonomię akademicką.
Źródło: Urząd Miasta Łodzi